قوم بختیاری و لباس های محلی آنها

قوم بختیاری

ایران کشوری بزرگ است که از قوم های گوناگونی تشکیل شده است. لازم به ذکر است که خود این اقوام نیز به شاخه های گوناگونی تقسیم شده اند.
کشور ایران داری اقوام و ائل های زیادی از جمله:
پارسیها، ترکمن، کرد،بلوچ،آذری،اعراب،بختیاری، یهودیان و آشوریان می باشد که هر کدام آیین و مذهبی دارند .

قوام لر:

در غرب رشته کوه های زاگرس در منطقه ی جنوبی کردستان ساکن هستند. لرها در زمان حکومت ایلخانان مغول به دو دسته «لر بزرگ» و «لر کوچک» تقسیم می شدند، بین این دو منطقه، منطقه سومی نیز بود که به شولستان معروف بود، در حال حاضر نیز کهگیلویه جای «لر بزرگ»، لرستان جای «لر کوچک» و ممسنی نیز جای «شولستان» را گرفته است.
اقوام لر دارای طایفه های گوناگونی هستند که عبارتند از: سگوند، بختیاری، ممسنی، لک و عشایر کهگیلویه و بویراحمد.

بختیاری ها


بختیاری نام یکی از قومهای بزرگ لر ایران معروف به لر بزرگ است که در زاگرس میانی قرار دارد. مناطق دورافتاده استان چهار محال و بخـتـياري و خوزستان سکونتگاه اکثر مردم بخـتـياري است. ولي امروزه تعـداد بسيار زيادي از آنان در روستاها و شهرهاي ساکن شده اند. گویش بختیاری یکی از گویشهای پارسی تبار یعنی از دسته جنوب غربی زبانهای ایرانی است. گویشها و زبانهای پارسی تبار عبارتند از فارسی، لری، بختیاری، لارستانی، و کومزاری.
دین و مذهب بختیاری ها اسلام،شیعه است و ساختار اجتماعی از یک سیاه چادر آغازه شده و تا ایل ادامه دارد.

بختیاری ها شامل : قشقایی ها و لر ها
قـشقـاييها
قشقائی یکی از دو ایل بزرگ ایران است . بـيشتر ايل قـشـقايي در استان فارس ساکن شده اند. بسياري از آنها هنوز بصورت سيار در فصول مخـتـلف سال از يـيلاق به قـشلاق کوچ مي کنند. قـشقاييها ترک تبار اند. يكي از مناطق مهم عشايري ايران, استان فارس است . علاوه بر ايل قشقايي، ايل خمسه و ايل محسني و همچنين طوايف كوچكتري به زندگي عشايري خود در فارس ادامه مي دهند. ايل قشقائى يکى از ايلات مهم ترک زبان ايران است.
جمعیت ایل قشقائی نزدیک به ۳۰ هزار خانوار یعنی ۱۵۰ هزار نفر است.

لرها
نژاد لور ها آریایی تشکیل شده با قوم کاشي يا کاسيت هست. در طول تاريخ گروههايي از اعـراب و ترکها نيز با لرها اختلاط نـژادي پـيدا کردند ولي در مجموع اصالت نـژادي آنها دست نخورده باقي مانده است. لرها که دو درصد جمعـيت کشورمان را تشکيل مي دهند، عمدتا در استانهاي لرستان و کرمانشاه و تا حدودی همدان ساکنند.

محل سکونت بختیاری ها
بختیاری ها در بخش های جنوب غربی و تا حدودی جنوب ایران زندگی میکنند و ائل بختیاری به استنهای چهارمحال و بختیاری، شمال خوزستان، جنوب و جنوب شرقی لرستان، جنوب غربی و غرب استان اصفهان،شمال وشمال غربی کهگیلویه و بویراحمد و در بخش های کوچکی از استان مرکزی و استان بوشهر و استان ایلام پراکنده شدند.

لباس های محلی بختیاری ها


لباس های مردان بختیاری و لباس های زنان بختیاری

لباس مردان لر بختیاری
سرپوش مردان لر بختیاری کلاهی نمدی است که به آن کلاه خسروی میگویند و به رنگ‌های مشکی و قهوه‌ای روشن و تیره و سفید است.
پیراهن مردان بختیاری به نام چوقا است که دست بافت زنان عشایر است که از پشم بز به دو رنگ سیاه و سفید تهیه می‌شود و خاصیت ضد باران دارد و گرما را در زمستان نگه‌می‌دارد و در تابستان رطوبت و خنکی را حفظ می‌کند.

نقش‌های چوقا، ستون‌هایی کوتاه و بلند هستند و طرح این ستون‌ها را از ساختمان‌های دوره هخامنشی گرفته اند که در آن سیاهی‌ها رو به پایین و سرنگونی و سفیدی‌ها رو به بالا و سربلندی دارد.
پوشش پایین‌تنه از شلواری به نام شولار دبیت به رنگ مشکی استفاده می‌شود که شلواری گشاد و بسیار آزاد است؛ و پوشش پا گیوه است که در تابستان رطوبت و خنکی را حفظ می‌کند و در زمستان گرما را نگه می‌دارد. توضیحات بیشتر در ادامه…

اسامی لباس های مردانه بختیاری:
چوقا یا چوخا: ردا و بالاپوش مردان عشایر است که از پشم گوسفند بافته میشود.طرح چوقا برگرفته از《زیگرات چغازنبیل》بزرگترین معبد ایلامیان از.برخی نیز معتقد اند بر گرفته از مقبره کوروش هخامنشی است.ترکیب رنگ های سیاه و سفید، کرم و آبی، کرم و ابی، کرم و سرمه ای ، کرم و قهوه ای است . برای بافت چوقا از دار خواییده استفاده میشود و بافت آن مانند گلیم است ولی با این تفاوت که چوقا نازک تر است . ضد باران است و در تمام فصل ها استفاده میشود

شلوار دبیت: مردان بختیاری اکثرا شلوار مشکی میپوشند . این شلوار دم پایی بسیار گشاد دارد. و همانطور که معلوم است این شلوار به دلیل گشادی دم پا شلوار مناسب کوهستان نیست. ودر روزهای عادی استفاده میشود و برای کار لباس مناسبتری میپوشیدند. و بعضی ها در هنگام کار دو طرف شلواردم پا را بالا برده و درزیر کش کمر قرار می دهند.

گیوه ملکی:پاپوش مردان بختیاری به گیوه معروف است. ولی اکنون به علت گرانی کمتر استفاده میشود .

کلاه خسروی: کلاهی سیاه رنگ است و در گذشته سفید نیز وجود داشت از پشم لا به لای موهای بز بافته میشود. این کلاه ربطی به شرایط آب و هوایی ندارد و نماد بزرگی است.

لباس زنان لر بختیاری


زن در قوم بختیاری از ارزش و احترام بالایی برخوردار است و زن باعث امنیت خاطر خانواده است و برای نشان پاکی یک زن به مادر وی در زبان محلی《 شکم زای》او اشاره میکنند. در بین لباس های زنان بختیاری چادر وجود نداشته و بعد ها وارد فرهنگ آنها شده . از چادر تنها در مهمانی ها و عزاداری ها استفاده میشود .
به دلیل فرهنگ دیرینه زنان گوش های خود را از روسری بیرون می گذارند تا صدا که نقش اصلی در بین زنان بختیاری است را بهتر بشنوند. صداهایی مانند : صدای کوهستان، گله و حرکت حیوانات وحشی

اسامی لباس های زنان بختیاری:

لچک: لچک، کلاهی است که زنان بختیاری زیر مینا استفاده میکنند با انواع سکه‌های قدیمی، مروارید، سنگ و پولک تزیین می‌شود و انواع مختلف دارد. سیخکی، ریالی، صدف، که رایج‌ترین آن ریالی است که از سکه‌های قدیمی استفاده می‌شود.
مینا: جنس روسری مینا حریر و بسیار بزرگ است و به شکل مستعطیل است که به‌صورت بسیار خاصی بسر می‌کنند مینا را با سنجاق محکم به توسط بندی از یک‌سوی لچک به‌سوی دیگر آن از پشت سرشان می‌آویزند که به آن سیزن گفته می‌شود.بعد موهای جلوی سر را تاب می‌دهند و از زیر لچک بیرون می‌آورند و در پشت مینا پنهان می‌کنند و آن موها را ترنه می‌نامند و با مهره‌هایی با رنگهایی مختلف آن را تزئین می‌کنند که جلوه‌ای خاص به زیبائی مینا می‌دهد.

جومه: لباس زنان لر بختیاری پیراهنی است به نام جومه یا جوه این پیراهن معمولاً دو چاک در اطراف کمر دارد و تا پایین کمر می‌رسد و زیر آن دامن بسیار پرچینی به نام شولارقری می‌پوشند.
جلیقه :روی پیراهن پوشیده می‌شود که از جنس مخمل است. همچنین زنان بازوبندی بدست می‌کنند که با مهره‌های رنگی و سنگ تزیین می‌شود. و بیشتر در عروسی پوشیده می‌شود.
گیوه: آنها برای پایین تنه از شلوار های گیوه استفاده میکنند.

برای رنگ لباس هایشان از طبیعت الگو میگیرنند. زنان و دختران جوان در لباسهای خود از رنگ‌های روشن استفاده می‌کنند و رنگ لباس خانم‌های مسن، تیره‌است به‌دلیل احترام به سن و سال آن‌ها.نوع پارچه، دوخت، تزیینات و زیورآلات زنان ایلیاتی متنوع و سنتی بوده و به مواردی همچون پوشیدگی، راحتی، شادابی و… بستگی دارد .پارچه های زری و ابریشم، مخمل های رنگین، یراق های پهن، دامن های پرچین، سکه های قدیمی، منجوق و پولک دوزی که نشان دهنده ی سلیقه ی انهاست ، و همه ی زنان شبیه هم لباس میپوشند . که این نشان هماهنگی است .

لباس یکی ارز عنصر های اصلی جامعه است. رنگ، طراحی، تزیینات، هماهنگی با سن افراد و تناسب با شرایط محیطی در لباس بختیاری، بسیار مهم بوده‌. ولی امروزه دیگر تغییر کرده ، چوپان‌ها به جای کُردین، اُوِرکُت ارتشی می‌پوشند و به جای مشک آب از فلاسکهای کوچک استقاده می‌کنند. جوانان به پوشیدن لباسهای جدید با شکل های تازه روی اورده اند. شلوار جین و کفشهای کتانی و اسپرت، این تغییرات و بسیاری تغییرات دیگر، نتیجهٔ مهاجرت به شهرها، گسترش رادیو و تلویزیون و کمرنگ شدن آداب، وار دبیت و گیوه را گرفته‌است. مانتوهای مختلف جای پیراهن (جُوِه) و شلوارهای معمولی جای شلوار قِری را گرفته‌است و به همین علت دیگر درعروسیها علیرغم هزینه‌های زیاد، رقص سه پا وهی دتهرسوم وباورهای ایل بختیاری است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Buttonتماس با ما